صفحه اصلی > آرشیو اخبار 


نسخه چاپي  ارسال به دوست

 

 

 

 

 

 

مقاله‌اي از سيدمهدي حميدي كارشناس صندوق ضمانت

 

ضرورت ایجاد شهرک‌های صنعتی و چالش‌های پیش رو

بسیاری از کشورهای جهان امروزه به وجود آوردن مناطق و شهرهای صنعتی را قدم مثبت و مؤثری در راه صنعتی شدن و رشد و توسعه اقتصادی کشور خود می‌دانند. اولین تجمعات صنعتی در انگلستان و آمریکا در اوایل قرن اخیر با مالکیت خصوصی و به‌منظور استفاده‌های تبلیغاتی و مستغلاتی به وجود آمدند، مانند منطقه صنعتی مرکز شیکاگو که نزدیک به خطوط راه‌آهن احداث شد و درنتیجه مخارج حمل‌ و نقل کالاها به بازار مصرف را مستقیماً عاید راه‌آهن شیکاگو كرد.

 

 

 

صنعتي شدن به‌عنوان يك تصميم سرنوشت‌ساز براي توسعه اقتصادي و اجتماعي كشورهاي در حال رشد، ضروري محسوب می‌شود. ايجاد شهرک‌های صنعتي می‌تواند در تثبيت و نگه داشت جمعيت در نواحي مختلف، تأمين اشتغال و افزايش درآمد مؤثر باشد. بر اين اساس در دو دهه اخير، استقرار صنايع در قالب شهرک‌ها و نواحي صنعتي باهدف دستيابي به توسعه موردتوجه برنامه ريزان قرارگرفته است.

امروزه باتوجه به رشد فزاینده جمعیت و نیازهای رو به رشد جامعه، ایجاد شهرک‌های صنعتی در جهت پاسخ به نیاز انسان‌ها در همه جای دنیا احساس مي‌شود.


*شهرک‌های صنعتی

شهرک صنعتی مکانی است دارای محدوده و مساحت معین از واحدهای صنعتی، پژوهشی، فناوری و خدماتی پشتیبانی از قبیل طراحی، مهندسی، آموزشی، اطلاع‌رسانی مشاوره‌ای و بازرگانی در آن مستقر شده و یا برای استقرار واحدهای مذکور اختصاص می‌یابد. سازمان توسعه صنعتي سازمان ملل متحد گفته ؛ شهرك صنعتي زميني است داراي محدوده و مساحت معين كه طبق ضوابط و مقررات مکان‌یابی صنعتي و بر اساس راهبردهاي توسعه شهرک‌های صنعتي هر كشور انتخاب می‌شود، تأسيسات زيربنايي و فعالیت‌های خدماتي مورد نياز با توجه به نوع فعاليت صنعتي در آن ايجاد می‌شود كه در جريان آماده شدن زمين شهرك يا پس از آن، به متقاضيان ايجاد واحدهاي صنعتي واگذار مي‌شود.»


*ضرورت ایجاد شهرک‌های صنعتی

يکي از ویژگی‌های بارز الگوهای توسعه‌ای در اكثر كشورهای درحال توسعه، سرعت فاحش توسعه يافتن مناطق شهری نسبت به مناطق روستايي است. به طوری كه نه تنها در مناطق روستايي فاصله‌ای چشمگیر در زمینه سرمایه‌گذاری و تولید به چشم می‌خورد، بلکه از حیث مسائل فرهنگي و اجتماعي نظیر آموزش، سلامتي و امنیت اجتماعي كه همه جز پیش‌شرط‌های توسعه انساني هستند نیز دارای عقب‌ماندگی‌های فاحشي نسبت به مناطق شهری هستند. اين وضعیت مهاجرت‌های بی‌رویه را به دنبال داشته است كه مقدمه‌ای برای مشکلات فراگیر اجتماعي و اقتصادی به ویژه‌ای در مراكز شهری بوده است. فقر، پايین بودن درآمد، بیکاری به تبع آن مهاجرت از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی جامعه روستايي است .راه‌اندازی و گسترش صنايع روستايي با توجه به نقش مؤثری كه می‌توانند در راستای توسعه اقتصادی و اجتماعي ايفا كنند، يکي از مهم‌ترین راه‌حل‌ها برای غلبه بر معضلات مناطق روستايي محسوب می‌شود.

وجود شهرک‌های صنعتي و كارخانجات در مناطق كمتر توسعه‌یافته می‌تواند باعث برقراری رابطه و ايجاد انگیزه و بهره‌برداری افراد و اهالي آن مناطق جهت توسعه موقعیت خود و منطقه شود.


*انواع شهرک‌های صنعتی

الف - شهرك صنعتي تحقيقاتي؛ اين شهرک‌ها در بيشتر موارد در كنار دانشگاه‌ها ايجاد می‌شوند.

ب- شهرك صنعتي جانبي: اين نوع شهرک‌ها واحدهاي توليدي كوچك به منظور تأمين اجزاء و قطعات مورد نياز يك يا چند واحد صنعتي بزرگ مستقرشده‌اند.

ج- شهرك صنعتي پرورشگاهي: شهركي است كه واحدهاي صنعتي نوزاد و نوپا را در خود جاي می‌دهد.

د- شهرك صنعتي تك رشته اي: شهركي است كه در آن صنايع با فعاليت يا فعالیت‌های يكسان و مشابه مستقر هستند.

ه- شهرك صنعتي عملكردي يا زنجيره اي: در اينگونه شهرک‌ها فعاليت صنايع موجود با يك صنعت خاص مرتبط است.

و- شهرك صنعتي تركيبي يا چندمنظوره: شهرک‌هایی با صنايع متنوع و فعالیت‌های گوناگون كه از جنبه عملكرد، ارتباط مستقيمي با يكديگر ندارند. اين شهرک‌ها رایج‌ترین نوع شهرک‌ها به شمار می‌آیند.

 

*برخی از اهداف تأسیس شهرک‌های صنعتی

·        تشویق رشد صنعتی به‌خصوص در صنایع کوچک و متوسط

·        اجرای سیاست‌های مربوط به توزیع جمعیت در سطح ملی و منطقه‌ای (اشتغال، درآمد اقشار مختلف ازجمله روستایی)

·        استفاده از منابع طبیعی از قبیل چوب، مواد معدنی، نفت و غیره

·        منطقه بندی مناسب صنایع در ارتباط با برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای

·        ایجاد تنوع در صنایع یک منطقه به‌منظور دستیابی به ثبات بیشتر اشتغال و بازرگانی

·        استفاده از مزایای برخی مناطق ازنظر نزدیکی به رودخانه، دریا، فرودگاه و غیره

·        بهبود شرایط کار و توسعه مناطق محروم

·        عدم تمرکز صنایع به‌منظور تمرکززدایی از شهرها


*چالش‌های ایجاد شهرک‌های جدید

1-   چالش‌ها و مشكلات كالبدي

مشكلات مکان‌یابی شهر جديد، کم‌توجهی به دستورالعمل‌های مسكوني، نگاه كالبدي به شهر جديد، مشكلات زیرساخت در شهر جديد

2-   چالش‌ها و مشكلات اقتصادي

مشكل بورس‌بازی زمين، ضمانت مالي قانوني در شهر جديد، مشكلات هزینه‌ای، وابستگي اقتصادي به مادرشهر

3-   چالش‌ها و مشكلات اجتماعي و فرهنگي

عدم توجه به فرهنگ و آداب محلي، مشكل هويت شهرهاي جديد، عدم طراحي شهر جديد براي تمامي گروه‌های سني

4-   چالش‌ها و مشكلات ارتباطي

مشكلات ترددي، نداشتن ارتباط مناسب با مادرشهر

5-   چالش‌ها و مشكلات برنامه‌ریزی

تمركز برنامه‌ریزی در مركز كشور، کم‌توجهی به بحث مشاركت

 

*ستار محمدپور

*سید مهدی حمیدی

 

 

 

 

 

پنج شنبه ٣٠ مرداد ١٣٩٩

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر: